Arquivos da categoría Artigos

De mouros, mouras e musulmáns

Manoel.pngManoel da Costa

Artigo:
De mouros, mouras e musulmáns


Nun dos relatos do libro da miña autoría, Mirequelledigo. Crónicas dun filósofo tabernario, explico que, en Galicia, mouros, mouras e musulmáns non son precisamente a mesma cousa.

Sarracenos, ára­bes, ismaelitas, agarenos ou mahometanos, sonche, a máis desa xente coa que nos meten o medo no corpo aqueles que nos deberan meter moito máis, os seguidores dun profeta analfabeto afeccionado a casar con viúvas, naturais ou á forza.

Di o meu personaxe con humor mais que discutible, para continuar explicando de contado:

Mouros, pola contra, son os outros, os estraños, os habitantes da Galicia dos castros e das mámoas, os construtores ancestrais de túneles cheos de tesouros que lles permiten ir dun a outro sen ser vistos. Seres que deixaron a súa escrita nas rochas nunha linguaxe que ninguén pode entender, e que que os estudosos chaman petróglifos.

Seguir lendo De mouros, mouras e musulmáns

Advertisements

Pedro Prado López

23674847_10156050847367642_8870004325521729739_oRubén Troitiño
Artigo:
Pedro Prado López
(Fontela, Forcarei)


Pedro Prado López (Folgoso, Cerdedo 15/05/1924 – Fontela, Forcarei 05/03/2011) cerdedense de nacemeto aínda que afincado no concello veciño de Forcarei, irmán de Asensio Prado López, coñecido coma O manco de Vichocuntín (Cerdedo). Gaiteiro e percusionista autodidacta.

Eu aprendín así, de golpe e porrazo, marchaba alí para o cuarto e púñame na ventana e veña música. E salía! Salín con ela!

Deixamos unha pequena referencia neste blogue da súa existencia engadindo algunha fotografía da súa gaita, feita en madeira de buxo (afinación en sib aproximadamente) mercada no obradoiro de Poceiro (Pontevedra).

…A gaita tiña fleques e tiña todo, pero rillaron todo os ratos…
Gaita de Pedro Prado López
Gaita de Pedro Prado López | Fotografía: Rubén Troitiño (10.06.06)

Seguir lendo Pedro Prado López

Ao son das campás… da Vila de Baiona

anxo.pngAnxo Rodríguez Lemos
Artigo:
Ao son das campás… da Vila de Baiona
DESCARGAR PDF


 Ao son das campás… da Vila de Baiona

Capela de Santa Liberata

Consagrada na honra da virxe mártir natural desta vila, Santa Liberata (ou Librada), que foi a primeira muller crucificada na cruz. A capela, comezada a construír no 1695 e rematada cara ao 1701 ergueuse nos campos do Aral (dende aquela Campo de Santa Liberata) logo de dificultades no seu emprazamento orixinal. De estilo italiano plateresco, a súa fachada principal acolle os escudos de Baiona e Galicia flanqueando o nicho central coa Santa.

Seguir lendo Ao son das campás… da Vila de Baiona

O ritual da i-aña: moito máis ca tocar os leghóns

guillerme.jpgGuillerme Ignacio Costa
Artigo
O ritual da i-aña: moito máis ca tocar os leghóns
DESCARGAR PDF


Artigo publicado no número 16 da revista Aturuxo (voceiro da Asociación de Gaiteiros Galegos), páxinas 50-53.

“A i-aña ten máis significado ca tocar o leghón”[1], retrucáballe Urbano Cendón, (A Igrexa-Sabaxáns, Mondariz, 1940) ás compañeiras un día de entrevista no local social da parroquia. E así é. A i-aña (dito así con este “i” epentético tan característico da fala da zona) évos un complexo ritual que chegou ben vivo ata nós na memoria das veciñas e veciños d’O Condado, Paradanta e arredores: Mondariz, Ponteareas, O Covelo, Pazos de Borbén ou Salvaterra do Miño. Pero, como ben dicía Urbano, non é só tocar o leghón, nin moito menos, así que ao longo deste artigo tentaremos ir desentrañando que máis é a i-aña.

Carme Sotelino (As Cortellas-Padróns, Ponteareas, 1937) achéganos con tino á variante máis extendida deste ritual:

“a i-aña é cando se labra unha veigha, que hai que cavar os cabeceiros. E o que chegha primeiro ó cabo é o que bota a i-aña”[2].

Pois imos aló.

Seguir lendo O ritual da i-aña: moito máis ca tocar os leghóns

Heiche de tocar as cunchas ao son da miña gaitiña. A construción da imaxe feminina nas coplas da música tradicional galega

DSC_5847.JPGEsther Iglesias Taboada
Heiche de tocar as cunchas ao son da miña gaitiña. A construción da imaxe feminina nas coplas da música tradicional galega
DESCARGAR PDF


A literatura popular galega, principalmente as coplas da música tradicional, presentan implícita e explicitamente un importante contido sexual desde o que se poden construír diversas imaxes, polo que parece interesante analizar a construción destas a partir dos datos extraídos deste tipo de composicións. O traballo que se vai realizar procurará dar conta da creación dunha desas múltiples imaxes, a imaxe feminina tradicional. O enfoque teórico situarase no marco da Análise do Discurso.  Levarase a cabo unha análise pormenorizada das coplas da música popular galega onde haxa presenza da sexualidade, centrándose, entre outros aspectos, na análise  daquelas coplas onde esta sexualidade se mostre a través de metáforas. O corpus sobre o que se realizará a análise será o Cancioneiro popular galego de D. Schubarth e A. Santamarina (1984), do que se extraerán para analizar aquelas coplas que presenten contido sexual (implícito ou explícito) co fin de acadar o obxectivo principal do traballo, aprender e comprender desde a sexualidade presente na música popular galega como se construíu  e como era a imaxe feminina tradicional.

Seguir lendo Heiche de tocar as cunchas ao son da miña gaitiña. A construción da imaxe feminina nas coplas da música tradicional galega

O Vreeiro por Terra de Montes e Tabeirós. Comercio e peregrinaxe

francisco rozados.jpgFrancisco Rozados “Rochi”
Artigo:
O Vreeiro por Terra de Montes e Tabeirós. Comercio e peregrinaxe
DESCARGAR PDF


Resumo. O camiño denominado tautoloxicamente Vreeiro era unha ruta medieval utilizada polos arrieiros para levar o viño do Ribeiro a Compostela, pero na súa orixe está ademais unha das rutas de peregrinación máis utilizada polos camiñantes que do norte de Portugal se dirixían tamén á cidade do Apóstolo. Por Terra de Montes e Tabeirós deixa unha interesante pegada do enorme significado e trascendencia que tiñan tanto o comercio coma a relixión na Idade Media e na Idade Moderna por estas terras.

Abstract. The path, tautologically known as Vreeiro, was a medieval route used by mule drivers to carry Ribeiro wine to Santiago de Compostela. However, this was originally the most famous pilgrimage route used by travelers who went to Santiago from the North of Portugal. There is a great significance related to religion and trade in these places, Terra de Montes and Tabeirós, in the Middle Ages and in the period from the last decade of the 15th century up until the French Revolution.

Et modo quae fuerit semita, facta via est*
(Marcial, Epigramas, 8)

Dicía François René de Chateaubriand que o home non necesitaba viaxar para se engrandecer porque en si mesmo leva a inmensidade. Esta afirmación pode ser o froito dunha visión exacerbadamente antropocéntrica e romántica, como romántico era quen a pronunciou –de feito un dos faros do romanticismo literario no país veciño–, mais non responde a un prognóstico realista ou mundano, posto que o home viaxou, por infinidade de motivos, desde que está sobre este planeta fermoso e caótico a un tempo, e iso contribuiu a que, dun xeito ou doutro, se engrandecese constantemente, porque as viaxes implican intercambios, e os intercambios aluman nova sabedoría que redunda no agrandamento moral, social e cultural das xentes. Por tal causa, os camiños –desde as antigas vereas enlousadas ata as novas e rutilantes autoestradas– son fonte de coñecemento, e o viaxar é un verbo que nos urde máis humanos e máis sabios con cada día que pasa. A idea da aldea global de Mcluhan expresa a exponencialmente crecente interconectividade humana a escala planetaria. O principio que impera neste concepto é o dun mundo interrelacionado, con estreitez de vínculos económicos, políticos e sociais. Poderiamos engadir a visión que tiña alguén moi relacionado coas terras que atravesa o camiño Vreeiro. Antón Losada Diéguez naceu en Boborás e viviu na Estrada os seus primeiros anos. Deixou escrito que “foi sempre unha tendencia do home camiñar dun lugar a outro o máis axiña posíbel. O se movere coa velocidade que cumpre nun caso dado, foi dend’os máis antigos tempos unha posibilidade que sinificou forza física y eiconómica. Eisí os vellos patriarcas, os xefes das tribus nómadas y os grandes guerreiros. Os seus gandos, as súas bestas y os seus carros eran a expresión da potencialidade súa… por moito tempo, por moitos sigros, quen non tuvera un faco, ou un carro, ou un barco, e quixera se movere, había se resinar ás longas camiñatas a pé, ou camiñar dentro da ialma”.

Xa que logo, as viaxes non se democratizaron ata que o desenvolvemento da tecnoloxía permitiu tal cousa. Antes da era tecnolóxica, as vías de intercambio e conexión entre comunidades eran os camiños, sendas e vereas que aínda perviven, en peor ou mellor estado de conservación, nos territorios poboados.

Seguir lendo O Vreeiro por Terra de Montes e Tabeirós. Comercio e peregrinaxe